Damla sulama, suyu ve gübreyi doğrudan kök bölgesine ulaştırdığı için hem tasarruf hem verim sağlar. Ancak sistemin hassas bir noktası vardır: damlatıcıların çok küçük su yolları. Kum, tortu, yosun ya da çökelen tuzlar bu yolları kolayca tıkar. Tıkanan damlatıcılar sıranın bir kısmını susuz bırakır, bitkiler arasında gelişme farkı oluşur. Bu yazıda su kaynağına göre filtre seçimini, basıncın neden önemli olduğunu ve tıkanmayı önlemek için yapılacak düzenli bakımı anlatıyoruz.
Su kaynağınızı tanıyın
Filtre seçimi, suyun nereden geldiğiyle başlar.
| Su kaynağı | Tipik sorun | Öne çıkan filtre |
|---|---|---|
| Derin kuyu | Kum, ince tortu, bazen demir ve kireç | Hidrosiklon + disk ya da elek filtre |
| Açık kanal, gölet, baraj suyu | Yosun, organik madde, askıda tortu | Kum-çakıl filtre + disk filtre |
| Şebeke ya da arıtılmış su | Düşük tortu | Disk ya da elek filtre |
Kuyu suyunda kum çoksa, kumu filtreye ulaşmadan ayıran bir hidrosiklon ilk kademeye konur. Açık sularda organik madde ve yosun için kum-çakıl filtre en güvenli çözümdür; arkasından ikinci kademe olarak disk filtre kullanılır.
Disk mi, elek mi?
- Elek filtre: Temiz suda yeterlidir, temizlemesi kolaydır; organik madde yoğunsa çabuk tıkanır.
- Disk filtre: Üst üste dizilmiş oluklu disklerden oluşur; hem tortuyu hem organik maddeyi daha iyi tutar, tıkanmaya karşı daha dayanıklıdır.
- Kum-çakıl filtre (tank): Yüksek organik yükte ve büyük alanlarda tercih edilir; ters yıkama ile temizlenir.
Filtre büyüklüğü, sistemin saatlik debisine göre seçilmelidir. Küçük seçilen bir filtre sık tıkanır, basınç kaybına yol açar.
Basınç: hattın başı ile sonu
Damla sistemlerinde her damlatıcının yaklaşık aynı miktarda su vermesi istenir. Bunun için hat boyunca basıncın dengeli olması gerekir.
- Çalışma basıncını bilin. Kullandığınız damla borusunun önerilen çalışma basıncı aralığı ürün bilgisinde yazar. İnce cidarlı bant tipi borular düşük basınçla, kalın cidarlı yuvarlak borular daha yüksek basınçla çalışır.
- Manometre takın. Filtrenin girişine ve çıkışına birer manometre koyun. İkisi arasındaki fark büyüdüğünde filtre temizlik istiyor demektir.
- Basınç düzenleyici kullanın. Pompa basıncı yüksekse ya da arazi eğimliyse, basınç düzenleyici hatları korur ve damlatıcı debisini dengeler.
- Lateral uzunluğunu aşmayın. Boru çapı ve damlatıcı aralığına göre bir lateralin verimli çalışabileceği bir azami uzunluk vardır; bu uzunluk aşılırsa sıranın sonu az su alır.
Tıkanmanın üç nedeni
- Fiziksel tıkanma: Kum, silt, plastik parçacıkları. Çözümü doğru filtre ve düzenli hat sonu yıkamadır.
- Kimyasal tıkanma: Kireç ve demir çökelmesi, özellikle sert sularda ve bazı gübrelerle. Su analizi ve uygun gübre seçimi önemlidir.
- Biyolojik tıkanma: Yosun ve bakteri balçığı, özellikle açık sularda ve sıcak dönemlerde.
Gübre tankı ya da venturi kullanıyorsanız, suda çözünür gübreleri tam çözülmüş hâlde ve filtre öncesinden verin. Çözünmeyen parçacıklar doğrudan damlatıcıya gider.
Düzenli bakım takvimi
Malzeme listesi nasıl çıkar?
Parsel ölçünüz, sıra arası mesafe, damlatıcı aralığı ve su kaynağınız belli olduğunda; ana boru, lateral, filtre, vana ve bağlantı parçalarının listesi kolayca çıkar. Bayimizdeki damla sulama grubunda damla borular, PE ana borular, filtreler, vanalar ve bağlantı parçaları ayrı ayrı listelenir. Parselinizi çiftçi portalında haritada çizdiyseniz, dekar bilgisi otomatik hesaplanır ve malzeme listesi için mühendisimize hazır bir başlangıç olur.
Gübreli sulamada dikkat
Damla sistemi üzerinden gübre vermek, besini doğrudan kök bölgesine ve parça parça ulaştırdığı için verimlidir; ama sistemi de zorlar. Gübre tankı ya da venturi ile çalışırken önce sistemi bir süre temiz suyla çalıştırıp basıncı oturtun, ardından gübreyi verin ve gübreleme bitince hattı yeniden temiz suyla yıkayın. Böylece laterallerde gübreli su beklemez, damlatıcıların içinde çökelme olmaz. Farklı gübreleri aynı tankta birlikte çözmeden önce birbirleriyle uyumlu olup olmadıklarını mutlaka sorun; bazı gübreler bir araya geldiğinde çözünmeyen çökeltiler oluşturur ve doğrudan filtreye ya da damlatıcıya yüklenir. Suyunuz sertse ve sık sık kireç tıkanması görüyorsanız, su analizi sonucu ile birlikte mühendisimizle görüşmek sorunu kaynağından çözmenin en kısa yoludur. Sezon ortasında tıkanma şikâyeti başladıysa, sorunun hangi gübre uygulamasından sonra başladığını not etmek de nedenin bulunmasını kolaylaştırır.
Sonuç
Damla sulamada tasarrufun sigortası filtredir, eşit sulamanın anahtarı ise dengeli basınçtır. Su kaynağınızı ve parsel ölçünüzü getirin, mühendisimizle birlikte filtre ve hat düzenini planlayalım; mühendis randevusu formunda sorununuzu kısaca yazmanız yeterli.
